ویژگی های مهم الیاف مصرفی در نخ خاب

با توجه به نوع و اهمیت کارکرد نخ خاب در عملکرد کلی فرش  ماشینی، الیاف مصرفی جهت تهیه نخ خاب باید دارای ویژگی­های زیر باشند:

  • طول و ظرافت مناسب
  • استحکام کافی
  • ازدیاد طول تا حد پارگی مناسب
  • بازگشت ­پذیری مطلوب ( پس از پاخوردن فرش یا قرار دادن اجسام سنگین روی فرش)
  • قابلیت رنگ­ پذیری

 

”طول‟ و ”ظرافت‟ الیاف مستقیما بر روی خواص فیزیکی-مکانیکی نخ خاب حاصل تاثیر می­گذارد. به طور مثال افزایش طول الیاف سبب افزایش استحکام، افزایش ازدیاد طول تا حد پارگی و کاهش پرزآلودگی نخ می­شود. همچنین افزایش ظرافت الیاف (کاهش دنیر آن­ها) سبب افزایش نرمی، لطافت و ظرافت خاب فرش شده، امکان ریسیدن نخ­های ظریف­تر را فراهم می­کند. در مقابل، افزایش ظرافت الیاف در نخ، کاهش قابلیت­ بازگشت­ پذیری خاب فرش را به همراه خواهد داشت.

برای تبدیل الیاف به نخ طی مرحله ریسندگی، نیاز به الیاف استیپل با طول و ظرافت مطلوب می­باشد. به طور مثال، الیاف اکریلیک مورد استفاده برای تهیه نخ خاب نمره ۵/۱۰ دولای متریک، دارای طول ۷۰ تا ۱۵۰ میلی­متر و ظرافت بین ۷ تا ۱۵ دنیر هستند. از زمان­های گذشته، استفاده از مخلوط سه دسته از الیاف اکریلیک به طول­های ۷۰، ۱۰۰ و ۱۵۰ میلی­متر و ظرافت­های ۷، ۱۰ و ۱۵ دنیر(به نسبت های معین) جهت تهیه نخ خاب متداول بوده است. شاید بتوان مهم­ترین دلایل استفاده از مخلوط الیاف اکریلیک با ظرافت­ها و طول­های مختلف به جای یک نوع لیف با طول و ظرافت معین را چنین بیان نمود: شبیه کردن هر چه بیشتر نخ اکریلیک به نخ پشمی و تامین همزمان نرمی نخ، بازگشت­پذیری، استحکام، ازدیاد طول تا حد پارگی، پرزآلودگی و سایر خواص فیزیکی-مکانیکی مطلوب نخ خاب.

 

علاوه بر طول و ظرافت، دو ویژگی دیگر الیاف یعنی ”استحکام‟ و ”ازدیاد طول تا حد پارگی‟ نیز از اهمیت فوق­ العاده­ ای برخوردار است. این دو مشخصه الیاف، نه تنها خواص فیزیکی-مکانیکی نخ خاب حاصل را تعیین می­ کنند، بلکه به شدت بر روی راندمان بافندگی وکیفیت فرش بافته شده نیز تاثیر می­گذارند. بدیهی است در صورتیکه استحکام و ازدیاد طول در حد پارگی الیاف و در نتیجه نخ خاب حاصل، پایین باشد، مکرراً پاره شده، علاوه بر کاهش میزان تولید و راندمان، کیفیت فرش بافته شده نیز افت خواهد نمود. علاوه بر این، بالا بودن میزان ازدیاد طول تا حد پارگی نخ خاب، نایکنواختی و ناهمواری ارتفاع خاب فرش پس از برش توسط تیغ دستگاه را در برخواهد داشت. برای برطرف کردن چنین عیبی و یکنواخت نمودن سطح فرش، نیاز به پرداخت سطحی زیاد خواهد بود که انجام چنین اقدامی منجر به افزایش میزان ضایعات و در نتیجه قیمت تمام شده فرش می­شود.

یکی دیگر از ویژگی­ های مهم الیاف، میزان ”بازگشت­ پذیری‟ آن­ها است. نخ­های خاب فرش در اثر پاخوردن (اعمال نیروهای دینامیکی) و یا دراثر قرار دادن اجسام سنگین روی آن­ها (اعمال نیروهای استاتیکی) خم می­ شوند. حال چنانچه پس از برداشتن نیروهای اعمالی، نخ­ های خاب کاملاً به حالت اول برگردند، فرش دارای بازگشت­ پذیری بسیار خوب خواهد بود. در این حالت، ضخامت فرش در اثر بارگذاری (اعمال نیرو) کاهش نمی­یابد. بر عکس چنانچه نخ­های خاب پس از برداشتن نیروهای وارده به آن­ها، به حالت اول برنگردند، به معنی ضعیف بودن بازگشت­ پذیری خاب فرش بوده، پدیده ”افت ضخامت‟ در فرش رخ خواهد داد. در این حالت، خاب فرش در اثر پاخوردن و یا قرار گرفتن اجسام سنگین روی آن، سخت و سفت می­شود. در بین الیافی که جهت تهیه نخ­ های خاب فرش ماشینی استفاده می­ شوند، اکریلیک بهترین بازگشت­ پذیری را دارد. البته الیاف نایلون نیز بازگشت­ پذیری عالی دارند، لیکن به ندرت در فرش استفاده شده، بیشتر در تهیه موکت­ های تافتینگ و نمدی چاپی کاربرد دارند.

علاوه بر ویژگی­ های فوق، نخ خاب باید ”رنگ ­پذیری‟ مطلوبی داشته باشد. با توجه به تنوع فوق العاده زیاد و غیر قابل شمارش طرح و رنگ فرش ­های امروزی، نیاز به نخ­ های خاب رنگی با تنوع بالا، بیش از گذشته احساس می­شود. در حال حاضر، روش ­های متعددی برای رنگرزی و یا رنگی تولید کردن نخ خاب وجود دارد.

 

منبع :

کتاب فرش ماشینی تالیف دکتر دیاری

مجله فرش ماشینی

مجله کهن

کتاب در مورد فرش ماشینی بیشتر بدانیم

برگشت به بالا
بازار اینترنتی فرش و کفپوش ایران